1 kwietnia 2005 r. w ramach II Lokalnego Forum Profilaktyki, odbyła się konferencja pn. „Środowiskowy program profilaktyki zachowań problemowych dzieci i młodzieży z miasta Wałbrzycha”.

W spotkaniu, którego celem było zapoznanie uczestników z założeniami środowiskowego programu profilaktyki zachowań problemowych dzieci i młodzieży opracowanego przez prof. Zbigniewa B. Gasia udział wzięli przedstawiciele lokalnych władz, organizacji pozarządowych oraz nauczyciele wałbrzyskich szkół podstawowych i gimnazjalnych. Spotkanie miało charakter informacyjny i stanowiło wprowadzenie do cyklu konferencji w ramach wdrażania ŚPP przewidzianych na rok 2005 i adresowanych do wałbrzyskich środowisk w różny sposób zaangażowanych w działania wychowawcze i profilaktyczne.

Omówiono istotę profilaktyki środowiskowej, środowiska, które zostaną objęte działaniami profilaktycznymi oraz podstawowe strategie działań. Ukazano korzyści wynikające z realizacji programu oraz zachęcono do aktywnego włączania się w proces jego wdrażania.

Uczestnicy konferencji, w części warsztatowej, pracowali w grupach nad konkretnymi propozycjami do konstrukcji programów profilaktycznych. Podziału na grupy dokonano w oparciu o przedstawioną w programie matrycę działań profilaktycznych na środowisko dzieci i młodzieży, rodziców oraz nauczycieli i wychowawców

Konferencję zakończyła prezentacja wyników pracy w grupach. Na ich podstawie wysunięto wniosek, że istnieje potrzeba wprowadzenia ŚPP dla miasta Wałbrzycha.

W miesiącu czerwcu zostanie wydany numer pierwszy kwartalnika - Wałbrzyski Biuletyn Wychowawczo-Profilaktyczny, w którym będzie publikowany materiał z poszczególnych konferencji, numer drugi ukaże się w grudniu br.

Bezpośrednio po zakończeniu II Lokalnego Forum Profilaktyki odbyła się pierwsza z cyklu konferencji w ramach wdrażania ŚPP adresowana do środowiska nauczycieli klas I-III i IV-VI szkół podstawowych.

Środowiskowy program profilaktyki to projekt systemowych rozwiązań w środowisku lokalnym, obejmujący szereg programów profilaktycznych, ukierunkowany na wspomaganie dziecka w radzeniu sobie z trudnościami zagrażającymi prawidłowemu rozwojowi i zdrowemu życiu, ograniczanie i likwidowanie czynników ryzyka oraz inicjowanie i wzmacnianie czynników chroniących.

Profilaktyka środowiskowa opiera się na założeniu, że zachowania problemowe dzieci i młodzieży są własnością całego systemu, w którym one żyją, w związku z tym, aby zmniejszyć stopień zagrożenia zachowaniami dysfunkcjonalnymi oraz ograniczyć rozmiary niepokojących zjawisk społecznych na terenie Wałbrzycha należy oddziaływać na całą lokalną społeczność, którą prof. Z. Gaś dzieli na sześć środowisk:

• Dzieci i młodzieży,
• Rodziców,
• Nauczycieli i wychowawców,
• Szkolnych specjalistów - psychologów i pedagogów,
• Lokalnych specjalistów,
• Lokalnych władz.

Środowiskowy program profilaktyki obejmuje szereg programów profilaktycznych oraz strategii działań:

• Działania informacyjne - ukierunkowane na dostarczenie wiedzy,
• Działania edukacyjne - ukierunkowane na uczenie i doskonalenie umiejętności,
• Działania alternatywne - ukierunkowane na tworzenie warunków do konstruktywnego zaspokajania potrzeb rozwojowych i twórczego spędzania czasu wolnego oraz na odreagowanie stresów,
• Wczesna interwencja - ukierunkowane na umożliwienie otrzymywania pomocy profesjonalnej i paraprofesjonalnej, aby pokonać doświadczane trudności,
• Zmiany środowiskowe - ukierunkowane na eliminowanie ze środowiska czynników ryzyka i wprowadzanie czynników chroniących,
• Zmiany przepisów społecznych - ukierunkowane na tworzenie, korektę i wdrażanie przepisów.

Grupa warsztatowa skoncentrowana na środowisku dzieci i młodzieży zajmowała się poszukiwaniem i tworzeniem własnych pomysłów. Efektem pracy warsztatowej było dzielenie się własnymi pomysłami dotyczącymi opracowywania strategii w obszarze:

1. Informacji:
   • ulotki,
   • rzetelne informacje dotyczące środków psychoaktywnych ( nie straszyć),
   • spotkania z profesjonalistami,
2. Edukacji:
   • grupy wsparcia,
   • ćwiczenia warsztatowe skoncentrowane na "sztuce odmawiania",
   • trening asertywności,
3. Alternatyw:
   • teatr,
   • kino,
   • wycieczki,
   • festyny,
   • kółka zainteresowania - plastyka, muzyka, fotografika, sport,
4. Wczesna interwencja:
   • profesjonalny doradca,
   • rówieśniczy doradca,
   • grupa wsparcia,
   • grupa dla młodzieży eksperymentującej ze środkami psychoaktywnymi.

Grupa warsztatowa skoncentrowana na środowisku rodziców wysunęła następujące propozycje inicjatyw:

1. Akademia dla Rodziców:
   • treningi komunikacji konstruktywnej
   • grupa wsparcia dla rodziców
   • grupa wsparcia dla rodziców, których dziecko przejawia zachowanie problemowe (pierwsze doświadczenia z piciem alkoholu bądź korzystanie ze środków psychoaktywnych)
   • grupa edukacyjna dla rodziców
2. Poradnia Rodzinna
   • specjalistyczna pomoc psychologiczna, pedagogiczna, terapeutyczna
   • poradnictwo
   • konsultacje dla rodziców
3. współpraca rodziców ze szkołą - warsztaty dla rodziców, które przygotowują do budowania relacji współpracy ze szkołą

Grupa warsztatowa skoncentrowana na środowisku nauczycieli i wychowawców została podzielona na 6 podgrup, które w oparciu o środowiskowy program profilaktyki konstruowały propozycje działań w ramach poszczególnych strategii: informacyjnej, edukacyjnej, alternatyw, wczesnej interwencji, zmian środowiska, zmian przepisów.

Na wstępie określono role, jakie podejmuje nauczyciel w kontakcie ze swoimi uczniami. Wymieniono tu role:

• dydaktyczną - przekazuje wiedzę o świecie, pomaga zrozumieć świat,
• wychowawczą - wspomaga rozwój i wychowanie ucznia i rodziny, pomaga budować stabilny i zdrowy system wartości,
• modelową - jest wzorcem zdrowych zachowań, postaw, stylu życia,
• instruktażową - jest trenerem umiejętności życiowych potrzebnych do zaspokojenia potrzeb życiowych.

• wiedzę na temat profilaktyki zachowań problemowych,
• umiejętności identyfikacji koncepcji >wychowania i profilaktyki funkcjonującej w środowisku szkolnym,
• osobiste i profesjonalne atuty i ograniczenia
• w swoich działaniach wychowawczych,
• doskonalenie umiejętności działania wychowawczego i profilaktycznego,
• doskonalenie umiejętności oceny stopnia funkcjonalności i dysfunkcjonalności uczniów,
• pomoc w wypracowaniu jednoznacznych procedur interwencji profilaktycznej,
• umiejętności zbudowania wewnątrzszkolnej sieci wsparcia w pokonaniu trudności wychowawczych i profilaktycznych,
• rozwijanie umiejętności międzyszkolnej integracji działań wychowawczych i profilaktycznych,
• poznali możliwość i ograniczenia lokalnej infrastruktury profilaktycznej.

1. W obszarze informacji:
   • nabywanie wiedzy o uzależnieniach i dzielenie się nią,
   • wymiana informacji na temat zachowań dysfunkcyjnych,
   • szkolenia i rady pedagogiczne poświęcone uzależnieniom,
   • własna praca z mediami w celu pozyskiwania wiedzy- Internet, filmy edukacyjne, czasopisma, książki,
   • spotkania ze specjalistami z zakresu uzależnienia,
   • stworzenie banku informacji o uzależnieniach.
2. W obszarze edukacji:
   • ćwiczenie umiejętności interpersonalnych, komunikowania się
   • wymiana doświadczeń z innymi szkołami
   • współpraca z lokalnymi specjalistami w sprawie warsztatów i szkoleń
3. W obszarze alternatyw:
   • kino, książka,
   • zakupy,
   • spacer,
   • basen,
   • słuchanie muzyki,
   • rozmowa,
4. W obszarze wczesnej interwencji:
   • rozpoznanie problemu,
   • nauczycielska grupa wsparcia,
   • kontakt ze specjalistą,
   • przedstawienie problemu na radzie pedagogicznej i efekcie podjętych działań.
5. W obszarze zmian środowiska:
   • zdobycie informacji o miejscach w których uczeń może spędzać wolny czas,
   • współpraca z instytucjami- Policja, Straż Miejska, Przychodnia Zdrowia Psychicznego, Poradnia Psychologiczno- Pedagogiczna, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej
6. W obszarze zmiany przepisów:
   • zmiany w statucie szkoły,
   • petycje, prośby, spostrzeżenia kierowane do lokalnych władz.

Harmonogram Konferencji:

Lp.	Konferencja	Temat	Czas realizacji	Realizatorzy
1	II Lokalne Forum Profilaktyki	Prezentacja Środowiskowego Programu Profilaktyki, przedstawienie harmonogramu wdrażania ŚPP	1 kwietnia 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm
2	Międzyszkolne Forum Profilaktyki dla dyrektorów i nauczycieli Szkół Podstawowych, Gimnazjów i Szkół Ponadgimnazjalnych	Rola nauczycieli i wychowawców we wdrażaniu ŚPP	kwiecień - maj 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm
3	Konferencja dla pedagogów, i psychologów placówek oświatowych	Rola pedagogów i psychologów szkolnych we wdrażaniu ŚPP	maj - czerwiec 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm
4	Konferencja dla lokalnych specjalistów z zakresu profilaktyki (organizacje pozarządowe, instytucje)	Zadania lokalnych specjalistów z zakresu profilaktyki w realizacji ŚPP	maj - czerwiec 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm
5	Międzyszkolne konferencje Rodziców	Zapotrzebowanie na profilaktykę w środowisku rodziców	wrzesień 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm
6	Konferencja dla pracowników Służby Zdrowia	Współdziałanie pracowników Służby Zdrowia z realizatorami ŚPP	wrzesień 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm
7	Konferencja dla pracowników Policji i Straży Miejskiej	Zadania Policji i Straży Miejskiej w realizacji ŚPP	wrzesień 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm
8	Konferencja dla pracowników socjalnych i kuratorów sądowych	Miejsce pracowników socjalnych i kuratorów sadowych w systemie profilaktyki środowiskowej	październik 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm
9	Konferencja dla pracowników miejskich instytucji kulturalno - oświatowych	Znaczenie placówek kulturalno - oświatowych w systemie profilaktyki środowiskowej	październik 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm
10	Konferencja dla organizacji, i stowarzyszeń pozarządowych działających na rzecz dzieci i młodzieży	Zadania organizacji pozarządowych, w systemie profilaktyki środowiskowej	listopad 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm
11	Konferencja podsumowująca	Rola lokalnych władz w tworzeniu warunków skutecznej profilaktyki środowiskowej, przedstawienie projektu programu profilaktyki środowiskowej	listopad 2005	MOPS, E. Jonek, M. Simm